Bir İlimiz / Sıtkı Silah – #hikâye

rona altınay

Mezar ziyaretleri günlük hayatımızda pek düşünmediğimiz şeyler getiriyor akla. Benimkisi de buna benzer bir deneyimdi aslında. Belki de bir tür aydınlanma. Ama durun bir dakika, olayı en başından anlatmalıyım. 

Korkumdan heyecanımı unutmuştum. Ayın on üçüydü, üstelik cumaydı ve uçağa biniyordum. Yayıncım arayıp da imza günü için İstanbul’a davet ettiğinde, zamanlamanın farkında bile olmadan kabul etmiştim teklifini. Bir okur bir okurdur, diyordu. Haklıydı. Ona satışlar için elimden gelen katkıyı sağlamaya hazır olduğumu göstermem gerekiyordu. Yazıp bırakan şanslı yazarlardan değildim. Bir yazar olduğum bile şüpheliydi. 

Benim için başlı başına bir gerginlik nedeni olan imza gününe bir de uçak korkusu eklenmişti. Trenle gidemez miydim sanki, yola bir gün önce çıkar, dirseğimi pervazın metalik soğuğuna dayayıp, burnumu ara sıra cama yapıştırarak Toroslar’ı, Konya Ovası’nı, Bolu’yu izlemenin keyfini çıkarır, tekdüzelikten sıkıldığım anlarda Svevo ya da Pirandello okurdum. Onlar da açmazsa İlhan Berk’in Enis Batur’a, Vincent Van Gogh’un kardeşi Theo’ya, Yahya Kemal’in Ahmet Hamdi’ye yazdığı mektuplara göz atabilirdim. “Yahu Enis, sen insanı deli edersin, bilmem bunu biliyor musun?”, “Yapıtlarımın parasal değerine gelince, pek fazla iddiam yok, ama zamanla herhangi birinin resimleri kadar satılabilir olmazlarsa çok şaşarım doğrusu.” “Pek muhterem ve pek muazzez muhibbim efendim…” Bir de bakardım ki İstanbul’dayım. Uçağa adımımı atar atmaz böyle düşünmüştüm. Herhangi bir seçim yaptığım an, zihnim değerlendirmediğim alternatifin hikâyesini olası sonuçlarına kadar kurmakta ısrarcı davranır nedense. 

Sorunsuz bir yolculuktu. Ne korkumun tadına varacak, ne de imza günü stresini doyasıya yaşayabilecek zamanım olmadı. Önümdeki koltuk arasına konmuş derginin çengel bulmacası tam bir saatimi aldı. Bir saat on dakikalık yolun ilk bölümünü sayı saymakla geçirmiştim. İstanbul’a inene kadar kaça varacağımı merak etmiştim. Daha Toroslar’ı yeni geçmiştik ki, sıkıldım, üç yüz yirmide bıraktım saymayı. Saymak saçmaydı. 

Önceki yolcu bir kısmını çözmüştü bulmacanın. Kuşe kağıdın üzerindeki çarpık kurşun kalem harfler nasıl da eğreti duruyordu. Ağızdan yeni çıkmış bir sakız kadar biçimsiz ve mide bulandırıcıydılar. Başka seçeneğim yoktu ama, yanıma kitap almayı unutmuştum ve dergideki yazılar ilgimi çekmemişti. Yeni yetme bir dizi oyuncusu gerçek aşkı aradığını söylediği bir röportaj vermişti, bir gezi kulübü yazın görülmesi gereken şehirleri listelemişti ve ne tesadüf ki hepsine de uçuşu vardı hava yolu şirketinin, bir başka sayfadaysa hayatımızı değiştireceği iddia edilen on meyve kokteyli sıralanmıştı… 

 “Karadeniz Bölgesinde bir ilimiz” yolculuk boyunca oyalamıştı beni. Soldan sağa “villa” yazıyordu, çarpık kurşun kalemle. “Büyük ve gösterişli ev” sorulmuş, önceki yolcu tereddütsüz cevaplamıştı. Herif zengin olmalıydı, bulmacada onca soruyu yanıtsız bırakmışken “villa”yı atlamamıştı. Henüz hayallerinden vazgeçmemiş otuzlarında bir kadın ya da haziran başından Mersin’deki yazlık evlerine gidip tüm sezonu orada geçiren altmış beş yaş üstü cinsiyetsiz biri de olamazdı. O harfler orta yaşlı bir erkeğe aitti, bundan emindim. Hatta hafif esmer biriydi, güneş gördüğünde kızıla çalan sütlü kahveydi teni. Taşeron bir firmada çalışıyordu, hayır, bizzat sahibiydi o şirketin, İstanbul’a ana firmayla görüşmeye giderken havalı görüneceğini düşünerek bulmaca çözmeyi denemiş, üç beş sorudan sonra yanında oturan genç kadına daha fazla mahcup olmamak için kokteyl tariflerini okumaya başlamıştı… 

İnene kadar yazamadım, villanın “v”siyle başlayan o kahrolası ili. Yozgat, Kastamonu, Zonguldak, Sinop, Samsun, Trabzon, bana hep o bölgeden dışlanmış izlenimi vermiş Bolu, tekrar Zonguldak… Bir türlü bulamıyor, son olarak yine Zonguldak’ı mırıldanıyordum ümitsizce. Neden bilmiyorum. 

Van geliyordu aklıma, başka da “v” harfiyle başlayan il bilmiyordum. Doğu Anadolu Bölgesindeydi o, üstelik kısa kalıyordu. Coğrafi ayrıntılara takılmasam bile üç kez yazmam gerekecekti ki bu da epey zorlama olacaktı. Başka soruları cevaplayıp, çıkan harflerle o ili bulmayı da yedirememiştim kendime. Kemer ikaz ışıkları yanıp da inişe geçtiğimizde aldığım gibi bıraktım bulmacayı, henüz kurumamış, şekilsiz ve iğrenç bir sakızmışçasına tiksinerek. 

Yere indiğimizde hala huzursuzdum. Yolculuğu atlatmıştım ama o soru takılıp kalmıştı aklıma. Havaalanında Yiğit karşıladı, imza gününün yapılacağı kitapçıya gitmeden önce yemek yiyip bir şeyler içecektik birlikte. Arabaya bindiğimizde ona da sordum, Karadeniz’de “v” harfiyle başlayan bir şehir bilip bilmediğini. Vancouver, dedi ciddiye de alınabilecek bir sırıtışla. Benim aklıma ilkin Van geliyordu, onunkine Vancouver, farkımız buydu işte. Tanrım, dünyam ne kadar da küçüktü. 

Ve o küçük dünyama ne kadar tuhaf insan varsa sıkıştırmıştım. Yiğit, açık ara en garipleriydi. Havaalanından doğruca Aşiyan Mezarlığı’na sürdü arabayı. On üçüncü cuma uçağa biniyor, yere iner inmez de mezarlığa gidiyordum. Harika bir fikir, dedim Yiğit’e, çıkışta da bir morg yaparız belki… 

Tanıdığım tek bibliyofildi Yiğit, onu kaybetmeyi göze alamazdım. Çocukluk arkadaşlığının yanında, hatta öncesinde, varoluşsal bir dayanışma da vardı aramızda. Entelektüel anlamda kollardık birbirimizi, keşfettiğimiz yazarları, şairleri paylaşır, nokta atış kitaplar tavsiye ederdik birbirimize, sıkı kitaplar… Yiğit önerdiğim tüm kitapları alır, hiçbirini okumazdı. Bu konuya başka bir zaman uzun uzadıya değinmeyi tercih ederim doğrusu, yaram derindir. 

Neyse, Turgut Uyar hakkında bir kitap okuduğunu, mezarını ziyaret etmek istediğini söylemişti. Turgut Uyar denince akan sular durur bende. Hemen kabul ettim bu albenili emrivakiyi. 

Mezarlıkta bizden başka kimse yoktu. Bekçinin yakın ilgisini yardımseverlikten ya da sanat aşkından çok buna bağlıyorum. Yüzüne yaşlı ifadesi veren sağlıksız bir zayıflığı vardı adamın. Ve fazla konuşuyordu. Hemen girişte, arabayı bıraktığımız küçük avlunun karşısında Yahya Kemal’in ve pek muhterem ve pek muazzez muhibbisinin mezarları vardı. Birer selam çaktık. 

Turgut Uyar’ın mezarını bildiğini, bizi ona götürebileceğini söyleyip dar yoldan yukarıya doğru yürümeye başladı bekçi. Yiğit bazı isimler sormuştu yürürken, tüm mezar taşlarını ezberlemişe benzeyen bekçiye. “O burada”, “O burada değil” oluyordu cevabı. Onlardan hala yaşıyorlarmış gibi bahsetmesi hoşuma gitmişti. Bir ara kendimi de sormayı düşündüm, “O burada değil” dediğinde fiyakalı bir “Emin misin?” patlatmak için. Sonra vazgeçtim. 

Turgut Uyar’ın mezarına vardığımızda biraz soluklandık, en tepeye çıktığımızı düşünmüştüm, öyle tırmanmıştık. Yanılgım uzun sürmedi, Edip Cansever’inki daha da yukarıdaydı çünkü. Harikulade manzarasıyla nefis bir mezardı. Huzur içinde yatsın. Sonrasında Özdemir Asaf ve Orhan Veli’yi de ziyaret ettik, ve daha başkalarını… 

Bir saat içinde Beyoğlu’ndaki bir kitapçıda olmamız gerekiyordu ve biz o mezardan ötekine geçip duruyorduk. İlhan Berk yoktu, Tezer Özlü buradaydı, Cevdet Kudret ve Attila İlhan da, Reşat Nuri yoktu, bunu “Demin çıktı,” der gibi söylemişti bekçi. Yiğit’in yoklaması biteceğe benzemiyordu açıkçası, Turgut Uyar’ın mezarıyla yetinmemişti. 

Bir yandan bekçinin peşinden mezarları dolaşıyor, bir yandan kitapları imzalarken yazacak çarpıcı şeyler bulmaya çalışıyordum. Çabam sonuçsuzdu. Aklıma hiçbir şey gelmiyordu, yine “Sevgilerle” diye imzalayacaktım anlaşılan, “Keyifli okumalar” dileyecektim… İmzalı kitaplarımı görenlerin salak olduğumu düşündüklerine eminim. Bir türlü beceremedim şu işi… 

Özdemir Asaf’tan Tevfik Fikret’e mi geçerkendi yoksa Onat Kutlar’dan Orhan Veli’ye mi tam hatırlamıyorum, hostes Rona Altınay’ın mezar taşını gördüm. Olduğum yere çakıldım kaldım. Yiğit tam o sırada çenesi de adımları kadar hızlı çalışan adama Yakup Kadri’yi sordu. Birden parçalar birleşiverdi bende. Rona Altınay’ın mezarına bakarken “Tabii ya,” diye bağırdım, “büyük ve gösterişli ev villa değil, konak. Herifin kıçından haberi yok!” İkisi de durmuş beni izliyordu. “O herif kim?” diye sordu Yiğit, “Boş ver o taşeronu,” dedim, “cevap Kastamonu.” 

Sıtkı Silah / Adana