Kategori arşivi: Haiku Şiir Sanatı

Haikuda Sabi

Gökçenur Ç.

Japonca bir sözcük olan Sabi, Haiku geleneğinin eşsiz ve yaşamsal bir bileşenidir. Sabi de, Japon sanatlarında yer alan diğer kavramlar gibi, batılı anlaklar tarafından güçlükle kavranabilir. Yine de bu zorluğa göğüs germeye, terimin yanıltmacı ve gizemiyle başetmeye çalışalım.
R.H. Blyth Doğu Kültürü adlı kitabında "söylenebilen şey Sabi değildir" demişti. Bu yorum düşüncelerin uzdilli bir biçimi olarak Zen "sözcüksüzlük" ‘ünü anlayan bir Haijin’e hiç bir engel getirmez. Örnek olarak Kishu’nun şu şiirini ele alalım,

Haikuda Sabi yazısına devam et

Eski Zaman Havuzu, Haiku

Seyhan Erözçelik

Divan şiiri imparatorluğun şiiriyse, geleneksel Japon şiiri de öyledir; ne ki anlamakta güçlük çekebileceğimiz bir garip imparatorluğun, orospudan imparatora dek her kesimden insana şiir yazdırabilen, çay içmeyi bile bir tören havasına yücelten güneş imparatorluğunun(1) yahut ‘göstergeler imparatorluğunun’ şiiri. Dilin ve toplumun yapısı, öğreticilikten kaçınan bu şiiri bir tür incelik gösterisi haline getirmiş; şairler imgeleri, somut ayrıntılar biçiminde ve betimlemeden çok mecazi ilgiler, izleksel karmaşıklık yerine uyum adına kullanarak, haletiruhiyelerinin adeta, sadece, taslaklarını çiziktirmeyi amaçlamışlar(2); belki de bu yolla şiirde duyguyu keşfediyor gibi görünmüşler. Bu yüzden, şairle nesnesi arasındaki uzaklık Japon şiirinde pek azdır: Japon şairi her nesnenin neredeyse içinde soluduğunu duyar ve onu özenle, sevgiyle besler. Kalemi, kâğıdı yanına alıp doğanın yaşadığı değişimi anında ve yerinde saptamak için kırlara şiir gezintilerine(3) çıkan insanların, nesnelere böyle yaklaşmaları şaşırtıcı değil aslında.

Eski Zaman Havuzu, Haiku yazısına devam et

Haiku Nedir?

Haiku; 16. yüzyılda ortya çıkıp 17-19. yüzyıllarda gelişen üçlü dizelerle yazılan,17 heceden (5/7/5) oluşan,
konusunu genellikle mevsimlerden, yılın ilk ayından, doğadan ve insandan alan lirik bir Japon şiir tarzıdır.
Birinci ve üçüncü dizeleri beşer, ikincidizesi ise yedi hecelidir. Hokku, hayku,haikai da denilir. Bu
şiirlerde çoğu zaman Budizm, Taoizm ve yerel inançları simgeleyen doğa imgeleri kullanılır. Japon edebiyatına
özgü bu şiir biçimi, 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başında Batı ülkelerinde de belli bir yaygınlık kazanmıştır. Gelmiş geçmiş en önemli haiku şairleri; Matsıo Başo, Taniguçi Buson, Kobayaşi İssa ve Masaoka Şiki gibi Japon şairlerdir.

Haiku Nedir? yazısına devam et

Üç Dizelik Her Şiir Haiku Değildir

İbrahim Berksoy

Haiku: Yalın Şiir

Ünlü Japon şairi Matsuo Basho’nun [i] gezi notlarını Kuzeye Giden İnce Yol ve Diğer Gezi Notları [ii] adıyla yayına hazırlayan Nobuyuki Yuasa, kitabın sunuş bölümünde, haiku ile ilgili kimi temel bilgilerle birlikte kısa bir tarihçeye de yer verir:

Üç Dizelik Her Şiir Haiku Değildir yazısına devam et