Etiket arşivi: haiku şiirleri

Haikuda Sabi

Gökçenur Ç.

Japonca bir sözcük olan Sabi, Haiku geleneğinin eşsiz ve yaşamsal bir bileşenidir. Sabi de, Japon sanatlarında yer alan diğer kavramlar gibi, batılı anlaklar tarafından güçlükle kavranabilir. Yine de bu zorluğa göğüs germeye, terimin yanıltmacı ve gizemiyle başetmeye çalışalım. R.H. Blyth Doğu Kültürü adlı kitabında "söylenebilen şey Sabi değildir" demişti. Bu yorum düşüncelerin uzdilli bir biçimi olarak Zen "sözcüksüzlük" 'ünü anlayan bir Haijin'e hiç bir engel getirmez. Örnek olarak Kishu'nun şu şiirini ele alalım, Güz ikindisi tek çığlık atmadan bir karga geçiyor. Haikuda Sabi yazısına devam et

Haiku Şiir Kitapları

Haiku şiiriyle ilgili çok fazla kaynak kitap yok. Türkiye’de bulabileceğiniç kaynaklar şimdilik bunlar:

  • L. Sami Akalın, Japon Şiiri, Varlık Yayınları, İstanbul, 1962, 320 s.
  • Oruç Aruoba (Derleyen ve Çeviren), Başo-Haiku, Varlık Yayınları, İstanbul, 1998, 159 s.
  • Oruç Aruoba (Derleyen ve Çeviren), Başo-Kelebek Düşleri, Metis Yayınları, İstanbul, 2008, 364 s.
  • Oruç Aruoba, Ne Ki Hiç, Varlık Yayınları, İstanbul, 1997, 144 s.
  • Oruç Aruoba, Ne / Otuzaltı Tanzaku, Altıkırkbeş Yayınları, İstanbul, 1999, 36 s.
  • Kadir Aydemir, Sessizliğin Bekçisi, Hera Şiir Kitaplığı, İstanbul, 2002, 79 s.
  • Kadir Aydemir, Dikenler Sarayı, Eti Yayıncılık, İstanbul, Kasım 2003, 69 s.
  • Coşkun Yerli, Yağmurun Direnişi, YKY, İstanbul, 1998, 59 s.
  • Ay İçin Küçük Şeyler – Turgay Kantürk (Sel Yayınları)
  • Ne (Otuzaltı Tanzaku) – Oruç Aruoba (Altıkırkbeş Yayınları)
  • Susmanın Ötesi – Hakan Cem (Sardes Yayınları)
  • Saklı Yüz – Erol Özyiğit (Dönence Yayınları)
  • İhsan Üren, Milenyum Haikuları, Doğa Yayıncılık, İstanbul, Kasım 2002, 48 s.
  • İhsan Üren, Japongülü Gibi, Suteni Yayıncılık, Ankara, Nisan 1997, 64 s.
  • Erol Özyiğit, Saklı Yüz, Dönence Yayınları, İstanbul, Mayıs 2004, 96 s.
  • Pelin Özer, Cam Kulübeler, Roll Kitapları, İstanbul, 2007, 114 s.
  • Ahmet Necdet, Haiku Kuşu, Alkım Kitapçılık Yayıncılık, İstanbul, 2004, 79 s.
  • Turgay Kantürk, Ay İçin Küçük Şeyler, Sel Yayınları, İstanbul, 1996, 96 s.
  • M. Kansu, Ve Ansızın Güneş “Haiku”, Liman Yapımevi Yayıncılık, İstanbul, 1998, 30 s.
  • Melisa Gürpınar, Küçük Şeyler, Alkım Yayınları, İstanbul, Aralık 2003, 106 s.
  • Hakan Cem, Susmanın Ötesi, Sardes Yayınları, İzmir, 2003, 64 s.
  • Matsuo Başô, Kuzeye Giden İnce Yol ve Diğer Gezi Notları, Çeviren: Coşkun Yerli, YKY, 1994, 126 s.

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

http://www.yitikulke.com sitesinde yer alan haiku yazıları:

İbrahim Berksoy, “Başka Dünyaların Haiku’ları”,

İbrahim Berksoy, “Üç Dizelik Her Şiir Haiku Değildir”,

Gökçenur Ç., “Haikuda Sabi”,

Seyhan Erözçelik, “Eski Zaman Havuzu, Haiku”.

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

BAZI TERİMLER

Tanka (Waka): 5/7/5//7, toplam 31 heceli kısa şiir. Tanka’nın ilk
üç dizelik bölümünü bir şairin, ikinci bölümünü yanıt
niteliğinde ikinci bir şairin söylediği olur. Haiku, buradaki ilk
üç dizenin bağımsızlaşıp tek başına kullanılmasıyla ortaya
çıkmıştır.

Hokku: Tankanın 5/7/5 heceli üç dizelik ilk bölümüdür; “haiku”
sözcüğünden önce kullanılmaya başlayan bu sözcük, daha
sonraları haiku yerine de kullanılır.

Matsuku: Tankanın iki dizelik ikinci bölümüdür. (Yaklaşık olarak
wakiku.)

Wakiku: Yanıt bent. Tankanın ilk (hokku) bölümüne, ikinci bir
şairin 7/7 heceli iki dizelik eklediği bölümdür.

Haiku (Haikai, Hayku): “Neşeli şiir” demek olan sözcük, 5/7/5 ve
toplam 17 heceden oluşma 3 dizeli, bir çırpıda, yalınlık ve
duruluk içinde söylenen, daha çok anlık doğasal gözlemleri
yansıtan, Japonya kökenli özgün bir şiir türü.

Haibun: Haiku havasında yazılmış kısa metin. Genelde bu metni
bir haiku izler.

Haiga: Haikunun yazıldığı sayfaya yapılan resim.

Kasen: 6 şairin yazdığı 36 tankalık dizi şiir.

Renga (Renku): “Zincir şiir” demek olan sözcük, iki ya da daha
çok şairin birbirine ekleyerek yazdıkları tankaları anlatır.

Haijin: Hokku’yu söyleyip rengayı başlatan meclisin en usta şairi.

Jisei: Ölüm döşeğindeki haiku ustasının söylediği son haiku.

Üç Dizelik Her Şiir Haiku Değildir

İbrahim Berksoy

Haiku: Yalın Şiir

Ünlü Japon şairi Matsuo Basho’nun [i] gezi notlarını Kuzeye Giden İnce Yol ve Diğer Gezi Notları [ii] adıyla yayına hazırlayan Nobuyuki Yuasa, kitabın sunuş bölümünde, haiku ile ilgili kimi temel bilgilerle birlikte kısa bir tarihçeye de yer verir:

Üç Dizelik Her Şiir Haiku Değildir yazısına devam et