Etiket arşivi: türkçe haiku

Kadir Aydemir’in yeni şiir kitabı “Soğuk Yazgı” yayımlandı

Aşk şiirlerinden haikulara…

Kadir Aydemir’in yeni şiir kitabı “Soğuk Yazgı” çıktı

Kadir Aydemir’in yeni şiir kitabı “Soğuk Yazgı”, şairin 75 yeni şiirini içinde barındırıyor. Usta tasarımcı Savaş Çekiç’in desenlediği kitap “Aşk İzleri”, “Uzaklar” ve “Haikular” adlı üç bölüme ayrılmış. Kadir Aydemir, yaratıcısı olduğu Yitik Ülke Yayınları için “80’lerde Çocuk Olmak”, “90’lar Kitabı”, “Tuhaf Alışkanlıklar Kitabı” ve “Mutsuz Aşk Vardır” gibi kitapları projelendirip yayına hazırlamış, “Sessizliğin Bekçisi”, “Dikenler Sarayı” ve Rüzgârla Saklı” adlı şiir kitaplarını yazmıştı. Yazarın “Aşksız Gölgeler” ve “Sonsuz Unutuş” adlı iki de kısa öykü kitabı bulunmakta. “Soğuk Yazgı” şiir okurları için özel bir öneri. Şairin yazdığı yeni haiku şiirleri de bu kitapta yer almakta.

Kadir Aydemir’in yeni şiir kitabı “Soğuk Yazgı” yayımlandı yazısına devam et

Haiku Nedir?

Haiku; 16. yüzyılda ortaya çıkıp 17-19. yüzyıllarda gelişen üçlü dizelerle yazılan, 17 heceden (5/7/5) oluşan, konusunu genellikle mevsimlerden, yılın ilk ayından, doğadan ve insandan alan lirik bir Japon şiir tarzıdır. Birinci ve üçüncü dizeleri beşer, ikinci dizesi ise yedi hecelidir. Hokku, hayku,haikai da denilir. Bu şiirlerde çoğu zaman Budizm, Taoizm ve yerel inançları simgeleyen doğa imgeleri kullanılır. Japon edebiyatına özgü bu şiir biçimi, 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başında Batı ülkelerinde de belli bir yaygınlık kazanmıştır. Gelmiş geçmiş en önemli haiku şairleri; Matsuo Başo, Taniguçi Buson, Kobayaşi İssa ve Masaoka Şiki gibi Japon şairlerdir. Türkiye'de Türkçe şiirde haiku tarzında şiirler yazmış olan bazı şairler şunlardır: Orhan Veli, İlhan Berk, Sina Akyol, Turgay Kantürk, Coşkun Yerli, Enis Batur, Melisa Gürpınar, Mustafa Köz, İbrahim Berksoy, Oruç Aruoba, Gökçenur Ç., Kadir Aydemir ve Hakan Cem ve Erol Özyiğit. Tanka şiiri ise yine Japonların çok sık kullandıkları 7 dizelik bir şiir şeklidir. Bu dizelerin birinci ve üçüncüsü beş, diğerleri yedi hecelidir. Toplam 31 heceden oluşmaktadır. Renga şiiri de haiku ve tankalara eklenebilir.

Solucanın Şiiri: Haiku

Kadir Aydemir

Haiku; nasıl sade ve narin bir şiir. Fazla sözü ve kabalığı kaldırmıyor yapısı. O, doğa ve insan arasında bir köprü şiiri adeta. Japonca ve Türkçenin yapısal farkları dolayısıyla 5-7-5 hece sistemiyle değil de, daha kurgusuz ama savruk olmayan haiku şiirlerini seviyorum. 5-7-5 yapıyla, kendi kendine doğarsa şiir, elbette ki daha da güzel.

Solucanın Şiiri: Haiku yazısına devam et

Haiku Şiir Kitapları

Haiku şiiriyle ilgili çok fazla kaynak kitap yok. Türkiye’de bulabileceğiniç kaynaklar şimdilik bunlar:

  • L. Sami Akalın, Japon Şiiri, Varlık Yayınları, İstanbul, 1962, 320 s.
  • Oruç Aruoba (Derleyen ve Çeviren), Başo-Haiku, Varlık Yayınları, İstanbul, 1998, 159 s.
  • Oruç Aruoba (Derleyen ve Çeviren), Başo-Kelebek Düşleri, Metis Yayınları, İstanbul, 2008, 364 s.
  • Oruç Aruoba, Ne Ki Hiç, Varlık Yayınları, İstanbul, 1997, 144 s.
  • Oruç Aruoba, Ne / Otuzaltı Tanzaku, Altıkırkbeş Yayınları, İstanbul, 1999, 36 s.
  • Kadir Aydemir, Sessizliğin Bekçisi, Hera Şiir Kitaplığı, İstanbul, 2002, 79 s.
  • Kadir Aydemir, Dikenler Sarayı, Eti Yayıncılık, İstanbul, Kasım 2003, 69 s.
  • Coşkun Yerli, Yağmurun Direnişi, YKY, İstanbul, 1998, 59 s.
  • Ay İçin Küçük Şeyler – Turgay Kantürk (Sel Yayınları)
  • Ne (Otuzaltı Tanzaku) – Oruç Aruoba (Altıkırkbeş Yayınları)
  • Susmanın Ötesi – Hakan Cem (Sardes Yayınları)
  • Saklı Yüz – Erol Özyiğit (Dönence Yayınları)
  • İhsan Üren, Milenyum Haikuları, Doğa Yayıncılık, İstanbul, Kasım 2002, 48 s.
  • İhsan Üren, Japongülü Gibi, Suteni Yayıncılık, Ankara, Nisan 1997, 64 s.
  • Erol Özyiğit, Saklı Yüz, Dönence Yayınları, İstanbul, Mayıs 2004, 96 s.
  • Pelin Özer, Cam Kulübeler, Roll Kitapları, İstanbul, 2007, 114 s.
  • Ahmet Necdet, Haiku Kuşu, Alkım Kitapçılık Yayıncılık, İstanbul, 2004, 79 s.
  • Turgay Kantürk, Ay İçin Küçük Şeyler, Sel Yayınları, İstanbul, 1996, 96 s.
  • M. Kansu, Ve Ansızın Güneş “Haiku”, Liman Yapımevi Yayıncılık, İstanbul, 1998, 30 s.
  • Melisa Gürpınar, Küçük Şeyler, Alkım Yayınları, İstanbul, Aralık 2003, 106 s.
  • Hakan Cem, Susmanın Ötesi, Sardes Yayınları, İzmir, 2003, 64 s.
  • Matsuo Başô, Kuzeye Giden İnce Yol ve Diğer Gezi Notları, Çeviren: Coşkun Yerli, YKY, 1994, 126 s.

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

http://www.yitikulke.com sitesinde yer alan haiku yazıları:

İbrahim Berksoy, “Başka Dünyaların Haiku’ları”,

İbrahim Berksoy, “Üç Dizelik Her Şiir Haiku Değildir”,

Gökçenur Ç., “Haikuda Sabi”,

Seyhan Erözçelik, “Eski Zaman Havuzu, Haiku”.

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

BAZI TERİMLER

Tanka (Waka): 5/7/5//7, toplam 31 heceli kısa şiir. Tanka’nın ilk
üç dizelik bölümünü bir şairin, ikinci bölümünü yanıt
niteliğinde ikinci bir şairin söylediği olur. Haiku, buradaki ilk
üç dizenin bağımsızlaşıp tek başına kullanılmasıyla ortaya
çıkmıştır.

Hokku: Tankanın 5/7/5 heceli üç dizelik ilk bölümüdür; “haiku”
sözcüğünden önce kullanılmaya başlayan bu sözcük, daha
sonraları haiku yerine de kullanılır.

Matsuku: Tankanın iki dizelik ikinci bölümüdür. (Yaklaşık olarak
wakiku.)

Wakiku: Yanıt bent. Tankanın ilk (hokku) bölümüne, ikinci bir
şairin 7/7 heceli iki dizelik eklediği bölümdür.

Haiku (Haikai, Hayku): “Neşeli şiir” demek olan sözcük, 5/7/5 ve
toplam 17 heceden oluşma 3 dizeli, bir çırpıda, yalınlık ve
duruluk içinde söylenen, daha çok anlık doğasal gözlemleri
yansıtan, Japonya kökenli özgün bir şiir türü.

Haibun: Haiku havasında yazılmış kısa metin. Genelde bu metni
bir haiku izler.

Haiga: Haikunun yazıldığı sayfaya yapılan resim.

Kasen: 6 şairin yazdığı 36 tankalık dizi şiir.

Renga (Renku): “Zincir şiir” demek olan sözcük, iki ya da daha
çok şairin birbirine ekleyerek yazdıkları tankaları anlatır.

Haijin: Hokku’yu söyleyip rengayı başlatan meclisin en usta şairi.

Jisei: Ölüm döşeğindeki haiku ustasının söylediği son haiku.