Yannis Ritsos’tan “İlkbahar Senfonisi” (Türkçede ilk kez Yitik Ülke’de) Çev: Olga Okay

Yannis Ritsos’tan “İlkbahar Senfonisi”

Çeviren: Olga Okay

Yüzyılın tarihini şiir yolu ile okumak isterseniz, rahatlıkla söyleyebilirim ki Ritsos’un şiirleri bunun için idealdir. Hem yaşadığı dönemin tarihini, hem de bir anlamda kendi biyografisini şiir yoluyla sunar bize. Şiirlerinin yanı sıra, dokuz düz yazı/öykü, 4 adet de tiyatro eseri kaleme almıştır. Ayrıca, sayısız çevirisi, kolektif ve bireysel çalışması bulunmaktadır. Şiir ve genel anlamda yazı kendisini besleyen en değerli kaynaktır. En önemlisi Ritsos bu kaynağı kendine saklamamış paylaşıp, bölüşmeyi de her zaman bilmiştir. Ergenliğinde tanışıp güvendiği ve benliğini borçlu olduğu şiir onu en iyi tanıma ve tanımlama yoludur. 

1937-1943: Şiirde lirik patlamanın yaşandığı dönemdir. Modern bir lirizm ve serbest vezinle, cisimleri ete kemiğe büründürüp sürreal, yoğun duygu ve düşünce silsilesi oluşturuyor şair. Öfkeli bir hayal gücünün basit öğelerle sakinleşme hali diyebiliriz.

Şair ilk olarak 1937’de, kendisini derinden sarsan, kız kardeşi Loula’nın ruhsal rahatsızlığından dolayı kliniğe yatırılması ile birlikte “Kız Kardeşimin Şarkısı” adlı şiiri yazar. (Şairin babasının da 1932’den beri aynı klinikte tedavi görmekte olduğunun da altını çizelim).

İlkbahar Senfonisi (1937-1938), böyle bir dönemde, yaraların kabuk bağlaması, kapanması arzusunu temsil eder. Ve bu kabuk aşkın ruhta yarattığı git-gel’lerin, bocalamanın, gerginlik ve yükselişi ile sunulur. İlk aşk mucizesinin göz kamaştıran hali ile anlatılır. Aşk kavramının her ne kadar yaralayıcı yönleri olsa da doğasından gelen mucize, bir ve bütün olma hali, arzu ve sevilene ulaşma isteği daima yazma gücü verir.

Çevirmenin notu: “İlkbahar Senfonisi”ni oluşturan bölümler, Türkçeye, Hrisa Prokopaki’nin seçkilerinden oluşan “Yannis Ritsos Antolojisi”nden çevrilmiştir. (Kedros Yayınları 2000.)

 

 

İLKBAHAR SENFONİSİ
BÖLÜMLER

. I .

Bırakacağım
beyaz karlı zirveyi,
ki ısıtıyordu çıplak bir gülümsemeyle
uçsuz bucaksız tecridimi.

Silkeleyeceğim omuzlarımdan
yıldızların altın külünü,
serçeler
karı silkelerken
kanatlarından.

Öyle alçakgönüllü, insancıl, el değmemiş
öyle sevinçli ve masum,
geçeceğim
dokunuşlarının altında
çiçeklenmiş akasyaların,
ve gagalayacağım
baharın yoğun ışığının vurduğu camı.

Sevimli çocuk olacağım,
olaylara
ve kendine gülümseyen,
tereddütsüz ve korumasız.

Hiç tanımamış gibi
solgun alınlarını
kış günbatımlarının,
boş evlerin lambalarını
ve yoldan geçen yalnızları,
ay ışığının altında
Ağustos’un.

Bir çocuk.

 

. III .

Bak sevgili

nasıl da sana bakıyor
üzgün ellerim.

İki yetim çocuk gibiler
gecenin içinde ağlayan
ekmeksiz
ve titreyerek uyudular
karın üzerinde.
Üşüyor, yine de bir şey talep etmiyorlar.

Tutuyorlar
sessiz bir çiçeği
oynuyorlar sevecen ve beceriksiz
çatlak yollarda.

Sevgili
bak nasıl tereddüt ediyor
geceye dönmüş ellerim.

Nasıl açılabilir ki
bu ışığın kapısı?
Ben ki gölgesini dahi
tanımadım tek bir parıltının.

Soğukta dışarda duruyorum korkakça
Ve büyük pencerelere bakıyorum
Işıklı çark
ve kristallere
ve hep hareketlenmeli, artık gitmeli diyorum
tanıdık geceye
ve hep geleyim diyorum
ve hep duruyorum
Senin kapının hemen önünde.

Davet etme daha.
Uzatalım
bu fazlasıyla hakkı ödenmiş
bulanık saatleri,
bu iki evrenin
karşılaşma anını,
iki derin sesin birbirini
gümüş bir yay üzerinde
dengeleyişini,
ve gece çiçeğinde
sıçrayıp, bocalamasını
bir çiğ tanesinin.

Burada kalacak
oraya düşecek.

Sevgili
bizim için ne tasarlanıyor olabilir
tanrıların bakışlarında?
Bu yoğun ışığın ardında.

 

. XVIII .

İndiriyorum kirpiklerimi
sakin gecenin altında
ve parmaklarının
bedenim üzerinde gezindiği her bir noktada
on binlerce yıldızın şakımasını duyumsuyorum.

Ben
hasat mevsiminin
yıldızlı gökyüzüyüm.

Öyle derin ve güzel
Öyle büyük oldum ki
aşkından
sunmuyorsun artık kendini
kucaklamak için beni.
Sevgili
gel bölüşelim
bana getirdiğin hediyeleri.

Bak işte eğiliyor orman
çiçek ve yaprakların ağırlığından.

Atina, Parnithas Sanatoryumu, 1937-1938
Çeviren: Olga Okay